Hetr TRC-voorwerp van de maand april 2012, uitgezocht en beschreven door Kayle Harris (TRC stagiair van de Universiteit Leiden) was een jas (khosai) van lokaal geproduceerd vilt uit de provincie Uruzgan in Zuid-Afghanistan. De jas is gedecoreerd met borduurwerk, dat bestaat uit geometrische motieven in wit en puntdecoraties in blauw, geel, roze en groen. De hier tentoongestelde khosai is speciaal vervaardigd voor Dr. Willem Vogelsang (Leiden) in 2009, nadat hij een vergelijkbaar exemplaar had gezien en erover gesproken had met het districtshoofd. Het maken van de jas begon met het verzamelen en vilten van de benodigde schapenwol en eindigde met het borduren; de productie van deze khosai nam ongeveer één jaar in beslag.
Oude man met een khosai mantel. Uruzgan, Zuid-Afghanistan, voorjaar 2009. Foto: Willem Vogelsang
Dergelijke zware viltjassen werden traditioneel gedragen door herders in de vlakten van Zuid-Afghanistan en de bergweiden in het midden van het land. De zware jassen waren noodzakelijk voor de herder om de koude winternachten te trotseren. Veel van deze herders behoorden tot de Pashtuns, de grootste etnische groep binnen Afghanistan. De Pashtuns leven langs beide zijden van de huidige grens tussen Afghanistan en Pakistan.
Een khosai mantel uit Uruzgan, Zuid-Afghanistan. TRC collectie.
Deze jassen worden gekenmerkt door hun opmerkelijk lange mouwen, die niet voor gebruik bedoeld zijn; in plaats daarvan wordt de gehele jas als een soort mantel over de schouders gedragen. De tentoongestelde khosai heeft twee kleine handzakken aan de voorzijde om de jas gesloten te houden. Jassen met lange, valse mouwen worden gedragen in Centraal-Azië, Afghanistan en Iran en kunnen ook gemaakt zijn van andere typen textiel, waaronder zijde. Hun geschiedenis gaat terug tot het eerste millennium v.Chr. De oude Grieken verhalen bijvoorbeeld over hoe de onderdanen in bijzijn van koningen hun armen in hun mouwen stopten, als teken van respect; op deze wijze konden zij niet naar hun wapens grijpen.
- Sleutelwoorden: Kleding; kledingstuk; khosai; Uruzgan; Afghanistan
- Type voorwerp: mantel
- Lokale naam: khosai
- Land: Afghanistan
- Regio/etnische groep: Pashtun
- Datering: 2009
- Materialen: vilt; synthetische draden; zilverkleurige draad; synthetisch fluweel
- Technieken: geborduurd; handgenaaid; opgenaaide band en draad
- Afmetingen: H 122 cm x B 54 cm
- TRC acquisitienummer: 2010.0087
Verder lezen:
Vogelsang, Willem, 2005, “Dressing for the future in ancient garb: the use of clothing in Afghan politics,” Khil’a 1.
Vogelsang, Willem, 2007, “What Afghan men used to wear in the early nineteenth century: the Right Honourable Mountstuart Elphinstone and his account of the Kingdom of Kabul,” Khil’a 3.
