In de ban van de kous

10 maart 2018: Reconstructie van 17de-eeuwse kousen uit een scheepswrak gevonden voor de kust van Texel. Foto: Museum Huis van Hilde, Castricum.

10 maart 2018: Reconstructie van 17de-eeuwse kousen uit een scheepswrak gevonden voor de kust van Texel. Foto: Museum Huis van Hilde, Castricum.

Het is zaterdag 10 maart: Vandaag heb ik iets bijzonders op het programma staan. Ik mag dit weekeinde, samen met een stuk of honderd anderen, naar een reconstructie van 17e-eeuwse zijden kousen. Er wordt door het Textile Research Centre in Leiden een experiment gedaan met het reproduceren, onderzoeken en het gebruik van deze kousen en ik mag daaraan meedoen.

Met de trein van Groningen naar Castricum, drie keer overstappen, ik verheug me op wat komen gaat. In de laatste trein, Amsterdam Centraal naar Castricum, hoor ik opeens, door het geroezemoes in de coupé heen, iemand "0,7" zeggen. Het is als een afgesproken code-woord. Ik weet dat deze mensen hetzelfde reisdoel hebben als ik en ik sluit me bij hen aan. In Castricum, bij  het archeologisch museum Huis van Hilde, ziet het er al gezellig druk uit. Als we naar binnen mogen staat er een ontvangstcomité op ons te wachten. Bij hen leveren we de kleine, gebreide stukjes zijde in die we bij de vorige bijeenkomst mee hebben gekregen als onderzoeksmateriaal, gebreid op pen 0,7 en pen 1, met verschillende soorten zijde. We krijgen een beschrijving van een deel van de kous waar we dit weekeinde op zullen oefenen. Een zaal met zo’n honderdvrouwen en één man, voornamelijk Nederlands maar de bijeenkomst wordt ook bijgewoond door mensen uit Hongarije, Portugal en Duitsland.

Er hangt direct een gezellige, verwachtingsvolle sfeer. Hier hebben we al een aantal maanden naar uit gekeken, nu gaat het echt beginnen. Dhr. Rob van Eerden, provinciaal archeoloog, heet ons welkom op deze dag ,waarbij het gaat over het onderzoek en de reconstructie van de zijden kousen, die in 2014 door duikers zijn gevonden bij de kust van Texel. De vondst ervan is uniek voor de wetenschap, ende provincie Noord-Holland is blij met de aandacht die ze daarmee krijgt.

Hierna vertelt Christel Brandenburgh, de onderzoeksleidster, aan de hand van foto’s ons van alles over het onderzoek naar de kousen, van wat op dat moment bekend is en wat nog onderzocht moet worden. Wij mogen dus meehelpen bij de reconstructie van de kousen. Hiervoor zijn er over beide dagen steeds momenten voor brei-experimenten ingelast. We hebben hiervoor ons eigen materiaal meegenomen. We krijgen het patroon aan de hand waarvan we kunnen experimenteren met hiel, teen of direct maar de hele voet. Op deze eerste dag is ook ruimte om de zijden kousen in het echt te bewonderen, met zes groepen verspreid over de dag.

Daarnaast krijgen we lezingen, o.a. van Mw. Drs. René Lugtigheit, over de andere textielvondsten op het schip, waaronder een jurk die vanwege het bijzondere model de "kauwgomballenjurk" genoemd wordt. De textielvondsten zijn allemaal van dierlijk materiaal. Plantaardige stoffen hebben de tijd onder water niet doorstaan.

Verder met de brei-experimenten: Er heerst een bijzonder goede sfeer, iedereen praat met iedereen, inzichten worden gedeeld en breiwerken bekeken. Ook de gebreide lapjes krijgen aandacht. Keurig naast elkaar ingespeld kunnen we zien hoeveel verschil er is in breien met de verschillende naaldjes en zijde.

Ik mag in de laatste groep mee om de kousen te bekijken. Met de nodige voorzorgsmaatregelen worden we naar de kousen gebracht. De kousen liggen niet onder glas, we mogen ze bekijken, foto’s maken, bestuderen met een vergrootglas, maar we mogen ze vanzelfsprekend niet aanraken. De kousen waren in het echt nog mooier dan ik verwacht had. Ze waren groter dan ik had gedacht en de glans die erop lag was heel bijzonder, ondanks de lange tijd die ze op de zeebodem hadden gelegen.

Rond vier uur gingen sommigen weer op huis aan. Anderen, zoals ik, hadden een logeeradres in de buurt. Ik had een kamer in een hotel in Egmond aan Zee, heerlijk, even de zee zien.

De volgende ochtend kregen we een lezing over de andere vondsten van kousen in Europa, en er was een Show and Tell moment in het programma opgenomen waarin deelnemers over hun ervaringen bij het experiment konden vertellen. En tussentijds en ondertussen breiden velen van ons rustig door.

Die middag kregen we ook een lezing over de kousenproductie, organisatie en economie. Over wat er bekend is over het breien in die tijd, de brei-gildes en de jonge kinderen die daar als leerling werkten.

Tijdens de volgende periode voor het eigenlijke brei-experiment gingen we ook verder met Show en Tell. Er werden vragen gesteld en er vond een uitwisseling van ervaringen plaats. Vergeef me dat ik dat niet uitgebreid kan reproduceren, ik heb wel opgelet maar geen aantekeningen gemaakt.

Aan het eind van de tweede dag was ik verzadigd. Zoveel gehoord en geoefend, genoten van de grote groep mensen die allemaal dezelfde belangstelling hadden. Alle lof voor de organisatie, voor de leerzame lezingen, de gezelligheid en voor het feit dat mijn verwachting was uitgekomen. Wat zijn mensen die samen breien op zo’n moment toch heerlijk saamhorig. Ik heb de bijeenkomst ervaren als een groot breicafe, de gezelligheid, de uitwisseling, puur genieten.

Thuis mocht ik weer verder breien aan mijn kousenvoet, oefenen voor het echte werk, de reconstructie van de kousen. Ik ben heel benieuwd wat het gaat worden, naalden 0,7 of naalden 1 en welke zijde er gebruikt zal worden. Op grond daarvan mogen we de beslissing nemen of we werkelijk mee gaan breien en ik hoop dat dat een volmondig ja gaat worden.

Zaterdag 14 april 2018. Gonny Weemhoff.

Donations

 
Financial donations to the TRC can be made via Paypal; Donaties aan de TRC kunnen worden overgemaakt via Paypal:
 
 

TRC in a nutshell

Hogewoerd 164, 2311 HW Leiden. Tel. +31 (0)71 5134144 / +31 (0)6 28830428   info@trc-leiden.nl

Opening times: Monday to Thursday: 10.00-16.00 hrs, other days by appointment.

Bank account number: NL39 INGB 0002 9823 59

Entrance is free, but donations are always welcome !

TRC Gallery exhibition: 7-28 November: Resist printing and dyeing with indigo

facebook 2015 logo detail

 

 

Donations

The TRC is dependent on project support and individual donations. All of our work is being carried out by volunteers. To support the TRC activities, we therefore welcome your financial assistance: donations can be transferred to bank account number NL39 INGB 000 298 2359, in the name of the Textile Research Centre, Leiden. Since the TRC is officially recognised as a non-profit making cultural institution (ANBI), donations are tax deductible for 125% for individuals, and 150% for commercial companies. For more information, click here
 
Financial donations to the TRC can be made via Paypal: